Καλλιτεχνιστής

Ήταν 29 Αυγούστου 1987, όταν ο Παλαιστίνιος σκιτσογράφος Νατζί Αλ-Άλι πέθανε μετά από ένα μήνα σε κώμα, εξαιτίας του πυροβολισμού που δέχτηκε στο κεφάλι στις 22 Ιουλίου από έναν νεαρό. Ακόμα και σήμερα δεν έχει διευκρινιστεί ποιοι διέταξαν τη δολοφονία του, αλλά είναι γνωστό πως ο Αλ-Άλι είχε πολλούς εχθρούς, χάρη στα σκίτσα του που αποτέλεσαν σύμβολα της παλαιστινιακής αντίστασης. Γεννήθηκε το 1938 σε ένα χωριό της βόρειας Παλαιστίνης, κοντά στη Ναζαρέτ. Ήταν 10 χρονών μόλις όταν η οικογένειά του αναγκάστηκε να πάρει το δρόμο της προσφυγιάς προς το νότιο Λίβανο, λόγω της Νάκμπα του 1948, της Μεγάλης Καταστροφής. Όταν ενηλικιώθηκε, εργάστηκε αρχικά ως τεχνικός αυτοκινήτων. Σπούδασε στην Ακαδημία Καλών Τεχνών του Λιβάνου, την οποία δεν τέλειωσε, λόγω των συνεχών διώξεών του εξαιτίας της συμμετοχής και της ενεργής δράσης του στο Αραβικό Εθνικιστικό Κίνημα. Αργότερα βρήκε δουλειά ως δάσκαλος σχεδίου. Το ταλέντο του Αλ-Άλι το ανακάλυψε και το ανέδειξε ο Γασάν Καναφάνι, ο Παλαιστίνιος συγγρ...

Φέτος συμπληρώνονται 50 χρόνια από την τουρκική εισβολή και κατοχή της Κύπρου, που δεν παύουν να μας θυμίζουν πως το πολύπαθο νησί αποτέλεσε τόσο στην μακρά όσο και στην πρόσφατη ιστορία του, το επίκεντρο του ενδοϊμπεριαλιστικού ανταγωνισμού και των «διεκδικήσεων» διάφορων κατακτητών. Ταυτόχρονα, ωστόσο, υπήρξε και το σπίτι Ελληνοκυπρίων και Τουρκοκυπρίων, που παρά τα πάνω και τα κάτω τους (βασικά λόγω… ιμπεριαλιστικού δάκτυλου), ζούσαν αρμονικά, όπως μαρτυρούν και οι ίδιοι. Πώς φαίνεται αυτή η πραγματικότητα να αποτυπώνεται στις 9 τέχνες; Ζωγραφική : Θα μπορούσαν να παρατεθούν πολλοί Κύπριοι ζωγράφοι που μας έχουν δείξει αυτήν την πραγματικότητα, αλλά αξίζει η αναφορά στον Αδαμάντιο Διαμαντή. Ο ζωγράφος αυτός είναι γνωστός για ένα μακρόστενο έργο 17,5 μέτρων που απεικονίζει φιγούρες της κυπριακής ζωής και από τις δύο κοινότητες μπλεγμένες στην ίδια σκηνή, με τίτλο «ο Κόσμος της Κύπρου», φτιαγμένο την περίοδο ’67-’72. Λογοτεχνία : Πολλοί ποιητές έχουν γράψει και έχουν πει για την Κύπρο...

Ο Γασάν Καναφάνι (Ghassan Kanafani) γεννήθηκε στην πόλη Άκκα ή Άκρα (Acre) το 1936. Η οικογένειά του εκδιώχθηκε από την Παλαιστίνη το 1948 από την σιωνιστική τρομοκρατία (Νάκμπα) και εγκαταστάθηκε τελικά στη Δαμασκό. Μετά την ολοκλήρωση των σπουδών του, εργάστηκε σαν δάσκαλος και δημοσιογράφος, πρώτα στη Δαμασκό και μετά στο Κουβέιτ. Αργότερα μετακόμισε στη Βηρυτό και έγραψε για διάφορες εφημερίδες πριν ξεκινήσει το –1969– την εβδομαδιαία εφημερίδα του Λαϊκού Μετώπου για την Απελευθέρωση της Παλαιστίνης (PFLP), Al Hadaf. Ήταν εκπρόσωπος τύπου του PFLP και μέλος του Πολιτικού του Γραφείου, καθώς επίσης και μεγάλος μυθιστοριογράφος και καλλιτέχνης του οποίου η τεράστια συνεισφορά δεν μπορεί να τονιστεί αρκετά. Στο ξεκίνημά του ο Καναφάνι ήταν ενεργό μέλος του Αραβικού Εθνικιστικού Κινήματος, που αποτέλεσε πρόδρομο του PFLP, αλλά αργότερα, μαζί με το σύντροφό του George Habash, έγινε μαρξιστής, πιστεύοντας ότι στα προβλήματα που αντιμετώπιζαν οι Παλαιστίνιοι δεν θα μπορούσε να δοθεί λύση ...

Δεν βρίσκει εύκολα κανείς μέρη στη γη με τέτοιο πλήθος αγωνιστών καλλιτεχνών, με τόση πληθωρικότητα τέχνης της αντίστασης και του αγώνα, όπως τα ελάχιστα τετραγωνικά χιλιόμετρα της Παλαιστίνης (όσης τέλος πάντων δεν είναι ανοιχτά κατεχόμενη). Η ζωή των Παλαιστινίων ξεκινάει με διακοπές παροχής βασικών ειδών ανάγκης (ρεύμα, τρόφιμα) και τελειώνει με βομβαρδισμούς. Τα αποτελέσματα της κατοχής. Στο ενδιάμεσο ζουν και αντιστέκονται ενάντια στην κατοχή. Αυτή η ζωή επιβάλλεται ήδη από την παιδική ηλικία. Όταν τα παιδιά χρησιμοποιούν τη λέξη «βομβαρδισμός» για να περιγράψουν οποιονδήποτε θάνατο, τότε συμβαίνει αυτό που η Ράνα Σουμπάιρ περιγράφει στο βιβλίο της, Στη Γάζα τολμώ να ονειρεύομαι: «Είναι αρκετά ξεκάθαρο πως το λεξιλόγιό τους περιλαμβάνει ορολογία που τα παιδιά στον υπόλοιπο κόσμο ποτέ δεν θα μάθουν κατά τη διάρκεια των παιδικών τους χρόνων.» Είναι σε αυτή τη χώρα, που οι σιωνιστές δεν αφήνουν να είναι καν χώρα, που ζουν και πεθαίνουν συγγραφείς όπως ο Γασάν Καναφάνι, η Ράνα Σουμπάι...

Το αποτρόπαιο έγκλημα του βιασμού, του εξευτελισμού και τελικά της δολοφονίας μιας μικρής Βεδουίνης από Ισραηλινούς στρατιώτες πραγματεύεται το μυθιστόρημα της Αντάνια Σίμπλι. Και αυτό είναι κάτι που δε θα της συγχωρεθεί ποτέ! Γιατί, ποιος είπε ότι ο πολιτισμός είναι ουδέτερος; Μάλλον η Σίμπλι δεν είναι καθόλου ουδέτερη, η δε Ευρώπη του «πολιτισμού» με απόλυτη βεβαιότητα δεν είναι ουδέτερη. Το μυθιστόρημα αυτό που εκδόθηκε στα αραβικά το 2016 και μέσα σε λίγα χρόνια μεταφράστηκε στα αγγλικά και στα γερμανικά περιγράφει ένα πραγματικό έγκλημα. Και πόσα άλλα εγκλήματα γίνονται και μένουν κρυφά ή χωρίς μυθιστορηματική φωνή; Το «έγκλημα» φαίνεται πως ανήκει στους καταγγέλλοντες Παλαιστίνιους, αφού, παρά τη βράβευση του μυθιστορήματος αυτού με το όνομα Minor Detail, η τελετή απονομής του βραβείου που ήταν να πραγματοποιηθεί στις 20 Οκτώβρη, ακυρώθηκε στο φόντο των εξελίξεων στην Παλαιστίνη, από την δήθεν τρομοκρατία της Χαμάς. Ψέμα! Η ακύρωση της τελετής απονομής είχε ξεκινήσει ήδη από το κ...

Το μυθιστόρημα αυτό είναι από τα βασικότερα δείγματα επιστημονικής φαντασίας της ΕΣΣΔ και ένα από τα λίγα, δυστυχώς, που κυκλοφορούν στα ελληνικά, από τις εκδόσεις Άγνωστη Καντάθ. Πρόκειται για ένα μυθιστόρημα που αποτυπώνει τόσο τα στοιχεία της σοσιαλιστικής οικοδόμησης που είχαν βιώσει οι συγγραφείς (πατέρας και γιος), όσο και τα στοιχεία της παλινόρθωσης της δεκαετίας του ‘60 κατά την οποία πρωτοκυκλοφόρησε το έργο στα ρωσικά. Ταυτόχρονα η διάκριση που υπάρχει στην ουσία του είδους, από το αντίστοιχο στις ΗΠΑ είναι εμφανής σε όσους έχουν μια στοιχειώδη γνώση αντίστοιχων έργων, κινηματογραφικά και συγγραφικά. Το βιβλίο πραγματεύεται την ερευνητική αποστολή μιας ομάδας επιστημόνων (μεταξύ των οποίων ο κινηματογραφιστής Ανόχιν), όπου τυχαία πετυχαίνουν συστάδες από ρόδινα σύννεφα που παίρνουν διάφορες μορφές και υλοποιούν ενέργειες που σε μια πρώτη ματιά δείχνουν μεταφυσικές και ανεξήγητες. Στη συνέχεια το έργο περιστρέφεται τόσο γύρω από την εξερεύνηση του φαινομένου, όσο και γύρω από...

Μέσα σε μια περίοδο αναθέρμανσης των συζητήσεων για τα πυρηνικά και τη χρήση τους στον πόλεμο, βγαίνει στις κινηματογραφικές αίθουσες η ταινία του Κρίστοφερ Νόλαν, Οπενχάιμερ. Η ταινία περιγράφει την ακαδημαϊκή ζωή του Τζούλιους Ρόμπερτ Οπενχάιμερ, καθώς και τη συμμετοχή του στο πρόγραμμα Μανχάταν για την παρασκευή της ατομικής βόμβας. Πρόκειται για μια ταινία που εξακολουθεί να συζητείται, εβδομάδες μετά την κυκλοφορία της στις αίθουσες. Βασικός πυρήνας της συζήτησης είναι το αμιγώς καλλιτεχνικό κομμάτι, όπου επιστρατεύονται ηθοποιοί εξαιρετικών ικανοτήτων, όπως ο Κίλιαν Μέρφι κι ο Ρόμπερτ Ντάουνι, που ενσαρκώνουν με εξαιρετική υποκριτική τους ρόλους τους. Την ίδια στιγμή η μουσική της ταινίας αποτυπώνει πλήρως τις δυναμικές εναλλαγές των σκηνών, καθώς και αυτή εμφανίζει έντονο κοντράστ, ανταποκρινόμενη στο μοτίβο των εκρήξεων που, προφανώς, έχουν βασικό ρόλο μέσα στην ταινία. Στο κομμάτι της μορφής, μιλάμε για ένα έργο εξαιρετικά προσεγμένο και καλοδουλεμένο. Άλλωστε είναι απαραίτητο...