Καλλιτεχνιστής

"Ούτε οι Ναζί δεν εκτελούσαν Κυριακές", ήταν η τραγική ειρωνεία της εκτέλεσης του Νίκου Μπελογιάννη από το μετεμφυλιακό αμερικανόδουλο καθεστώς της Ελλάδας 67 τριακοστές Μάρτη πριν. Αυτός ήταν ο φόβος του ελληνικού κράτους για την αντίδραση που προκλήθηκε από την ανακοίνωση της καταδίκης του κομμουνιστή διεθνούς φήμης, που όχι μόνο ήταν συμβολική φιγούρα για το κίνημα της χώρας μας, αλλά απασχόλησε έντονα και τις τέχνες. Πράγματι, καθεμία (σχεδόν) από τις εννέα τέχνες έχει και ένα λόγο να δώσει για τον Μπελογιάννη. Ζωγραφική: ο Πάμπλο Πικάσσο ήταν από τους διεθνείς υποστηρικτές της υπόθεσης αθώωσης του Μπελογιάννη από το στρατιωτικό δικαστήριο. Μαθαίνοντας τα νέα την επομένη της εκτέλεσης, τη Δευτέρα 31 Μάρτη 1952 δίνει στη δημοσιότητα το παρακάτω σκίτσο του: Λογοτεχνία: μεταξύ άλλων, για το Μπελογιάννη έγραψε ποιήμα και ο Κώστας Βάρναλης κατόπιν της εκτέλεσης, που το ονόμασε "Οι Μπελογιάννηδες" : Χαραβγή κατεπάνω του θανάτου βάδιζεν η καρδιά σου...

Από τις πρώτες μέρες του Φλεβάρη παίζει στο Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος το έργο του Λιβανοκαναδού θεατρικού συγγραφέα Ουαζντί Μουαουάντ, Πυρκαγιές. Πρόκειται για ένα έργο που κατά το συγγραφέα είναι εμπνευσμένο μερικώς από τη ζωή της Λιβανέζας κομμουνίστριας Σόχα Μπεσάρα. Σύμφωνα με την υπόθεση, η μητέρα Ναουάλ, πρόσφυγας, πεθαίνει αφήνοντας κληρονομιά στα δίδυμά της, Σιμόν και Ζαν από ένα φάκελο, μεταξύ άλλων. Ο φάκελος της Ζαν πρέπει να παραδοθεί στον πατέρα τους που μέχρι τώρα νομίζαν για νεκρό, ενώ ο φάκελος του Σιμόν στον αδερφό τους που μέχρι τώρα δε γνώριζαν καν την ύπαρξή του. Μέσα από αυτή την αναζήτηση των ριζών τους, καταλήγουν στον τόπο που άφησε η μητέρα τους, κάποια χώρα της Μέσης Ανατολής, πιθανότατα το Λίβανο. Παράλληλα με την πλοκή αυτή, εξελίσσεται και μία άλλη, που ξεκινάει από την πρώτη εγκυμοσύνη της Ναουάλ, όπου της πήραν με το ζόρι το παιδί της, τη φυγή της από το χωριό της και την περιπλάνηση σε μια χώρα που μαστίζεται από τον εμφύλιο πόλεμο, μέχρι τη φ...

Ίσως η πολιτική να μην είναι το πρώτο πράγμα που σκέφτονται οι περισσότεροι όταν ακούν “Eurovision”. Κι όμως το ζήτημα στον  κατά βάση ευρωπαϊκό διαγωνισμό τραγουδιού είναι ότι πολύ συχνότερα απ'  ό,τι φαίνεται παίζονται σημαντικά πολιτικά παιχνίδια. Σε δύο πρόσφατες διοργανώσεις, αυτήν του 2016 και την τελευταία, του 2018, φάνηκαν εντονότερα τα πολιτικά επίδικα που κρύβονται κάθε φορά πίσω από το διαγωνισμό, κάτι που οδήγησε την κοινή γνώμη να τοποθετηθεί. Το 2016 νικήτρια ήταν η Ουκρανία με ένα τραγούδι που αφορούσε στο ζήτημα των σχέσεων των Τατάρων με το σοβιετικό καθεστώς επί γραμματείας Στάλιν. Ακολούθως, το 2018 νικήτρια ήρθε η συμμετοχή του Ισραήλ. Το αξιοσημείωτο των δύο περιπτώσεων είναι πως και οι δύο χώρες αποτελούν τα τελευταία χρόνια  σημείο στη διεθνή επικαιρότητα. Η ουκρανική συμμετοχή με ένα τραγούδι που βάλλει κατά του τότε σοβιετικού καθεστώτος, αλλά σύμφωνα με τις δηλώσεις της ερμηνεύτριας, Jamala, και κατά της σημερινής κατάληψης της Κριμαίας α...

Έχοντας διαβάσει τις περισσότερες συλλογές κόμικς του Αρκά, αν μπορούσα να τον προσδιορίσω κάπως, τουλάχιστον προ του ‘15 (διαχωρισμός που θα εξηγηθεί παρακάτω), θα έλεγα, πως χαρακτηρίζονταν από τρία βασικά χαρακτηριστικά: α) τον, χωρίς κανέναν ηθικό φραγμό, κυνισμό στην περιγραφή της πραγματικότητας και στον τρόπο που στέκονταν απέναντι σε αυτή οι ήρωές του β) την αμφισβήτηση μιας σειράς θεσμών/αντιλήψεων και συνολικά του κοινωνικού γίγνεσθαι, μέσα από μία διακριτικά προοδευτική σκοπιά, αλλά γ) με ένα στυλ που ήταν συμπαθές προς όλους. Με αυτή την έννοια, ο Αρκάς ποτέ δεν ήταν στρατευμένος, ακόμα και τις φορές που υιοθετούσε αφηγήσεις κάπως κόντρα στις κυρίαρχες σε μία σειρά κοινωνικά ζητήματα (θρησκεία, οικογένεια, ηθική σε σύγκρουση με την επιστήμη, σωφρονιστικό σύστημα και άλλα). Ποτέ πάντως, δεν είχε καθαρή πολιτική τοποθέτηση. Και δικαίωμά του. Φτάνοντας λοιπόν στο ‘15 και στην κυβερνητική ανάδειξη του ΣΥΡΙΖΑ, ο Αρκάς αποφάσισε να μιλήσει έξω από τα δόντια! Πήρε ανοιχτά θέση....

με αφορμή δύο ταινίες, Salo και Teorema Σημαντικό κομμάτι της προοδευτικής σκέψης του 20ού κυρίως αιώνα περιστρεφόταν γύρω από το ζήτημα της τέχνης και της ηθικής του καπιταλισμού. Συγκεκριμένα αυτό που θεωρούν, δίκαια, ότι τον χαρακτηρίζει, είναι η σήψη και η παρακμή/κατάπτωση. Θεωρείται πως η ανηθικότητά του αποκαλύπτεται σε όλο το φάσμα της συμπεριφοράς της αστικής τάξης και του μικροαστισμού, που δε μένει κανείς παρά να ξύσει λίγο την επιφάνεια για να δει τι ακριβώς κρύβεται από κάτω. Οι ίδιοι οι αστοί αδυνατούν να το ξεπεράσουν, καθώς μια τέτοια κουλτούρα είναι σύμφυτη με την τάξη τους στον καπιταλισμό κι απλά "υποκύπτουν", μην αντιλαμβανόμενοι αυτή τους τη θέση ως πρόβλημα, καθώς άλλωστε είναι κομμάτι της διαδικασίας αναπαραγωγής τους. Η μαζική τέχνη και κουλτούρα, από την άλλη, από συγκεκριμένους αναλυτές θεωρείται πως αποτυπώνει αυτή την ηθική και αυτό που καταφέρνει είναι να κρατά υπνωτισμένες τις μάζες. Με έναν τέτοιο τρόπο τοποθετούνται και δύο απ...

Έχει περάσει αρκετός καιρός από τη πρώτη φορά που άκουσα το τραγούδι των Encardia που σχεδόν μελοποιεί το ποίημα «Klama» του γνωστού Ιταλού Franco Corliano. Telo na mbriakefto na mi' ppensefso  Νa klafso ce na jelaso telo arte vrai  Μa mali rraggia evo e' nna kantaliso  Sto fengo e' nna fonaso: o andramu pai! E antropi ste' mas pane, ste' ttarassune  N'arti kali 'us torume ettu s'ena chrono  E' tui e zoi-mma? E' tui e zoi, Kriste-mu?  Mas pa' 'ci sti Germania kleonta ma pono -Tata, jati e' nna pai? Pemma, jati  -Jati tui ene e zoi, mara pedia  O ttechuddhi polema ce tronni  na lipariasi 'us patrunu m'utti fatia Ste kuo ti banda ce ste kuo itto sono  Steo ettu ma 'sa ce ste penseo sto treno  Penseo sto skotino citti miniera  Pu polemonta eci peseni o jeno. Θέλω να μεθύσω για να μη σκέφτομαι  να κλάψω και να γελάσω θέλω τούτο το βράδυ  με πολλή οργή να τραγουδή...

“Αφιερώνεται στην 16η επέτειο της κήρυξης του Παλαιστινιακού ένοπλου αγώνα, και σε όλους τους Παλαιστίνιους, που αγωνίζονται με όλα τα μέσα για την απελευθέρωση της Παλαιστίνης.” Με αυτή την αφιέρωση ξεκινάει η έκδοση της Γενικής Ένωσης Παλαιστινίων Φοιτητών στη Θεσσαλονίκη (G.U.P.S.) το βιβλίο με τα ποιήματα τριών σπουδαίων ποιητών της Παλαιστίνης που αφιέρωσαν την ποίησή τους στην υπόθεση της παλαιστινιακής απελευθέρωσης. Το δε εξώφυλλο έχει έναν πίνακα του Παλαιστίνιου ζωγράφου Ισμαήλ Σαμμούτ, της σειράς του, “Ταλ Αλ-Ζάαταρ”. Στη συνέχεια δίνεται ένα μικρό ιστορικό της παλαιστινιακής υπόθεσης από τα τέλη του 19ου αιώνα μέχρι και το 1968. Οι τρεις ποιητές που παρουσιάζονται σε αυτή την έκδοση είναι οι Ταουφίκ Ζαγιάντ, Σαμίχ Κάσεμ και Μαχμούντ Νταρουίς. Κι ενώ η παλαιστινιακή ποίηση και γενικά η λογοτεχνία έχει να επιδείξει κι άλλους σπουδαίους αντιστασιακούς (όπως ο Γασσάν Καναφάνι), εδώ μας δίνεται ένα σύντομο και ιδιαίτερα αντιπροσωπευτικό δείγμα του τι θα πει να είναι κανείς Π...