Καλλιτεχνιστής

Όταν η αμερικανοκίνητη δικτατορία του Πινοσέτ το 1973 επιβλήθηκε με πραξικόπημα, οι κομμουνιστές, οι αγωνιστές και γενικά ο Χιλιάνικος λαός βρέθηκαν στο στόχαστρο των φασιστικών διώξεων. Ανάμεσά τους ο συνθέτης, τραγουδιστής, σκηνοθέτης και δάσκαλος, μέλος του ΚΚ Χιλής, Βίκτορ Χάρα που στις 12 Σεπτέμβρη 1973 συνελήφθη και κρατήθηκε με χιλιάδες άλλους στο Στάδιο Χιλής (μετέπειτα Στάδιο Βίκτορ Χάρα). Οι κρατούντες του αφού το θρυμμάτισαν τα δάχτυλα ένα-ένα με τη λαβή ενός όπλου, χλευάζοντάς τον, του ζήτησαν να παίξει κιθάρα. Αυτός αψηφώντας τον τρόμο, τραγούδησε το Venceremos, ύμνο της Λαϊκής Ενότητας. 44 σφαίρες του έριξαν για να τον δολοφονήσουν. 44 φορές τον φοβόντουσαν. Από το 2013 κάθε χρόνο στα γενέθλιά του, περίπου στα τέλη Σεπτέμβρη η πρωτοβουλία “Χίλιες Κιθάρες για τον Βίκτορ Χάρα” μαζεύει μουσικούς και μη με κιθάρες και παίζουν τραγούδια του στη μνήμη του. Φέτος όμως η πραγματικότητα μας θύμισε πως η σωστότερη τιμή στους αγωνιστές είναι είναι η ίδια η συνέχιση του αγώνα. ...

Η λαϊκή τέχνη, η τέχνη που δημιουργείται από τις πιο αυθεντικές ανάγκες των λαών, μπορεί όπως φαίνεται να φυτρώσει στις πιο στενές ρωγμές των πιο απρόσμενων εκφάνσεων της ζωής τους. Μια τέτοια περίπτωση είναι η κερκίδα των γηπέδων. Ίσως από δημιουργίας του αθλήματος του ποδοσφαίρου, οι οπαδοί των ομάδων τραγουδούν ύμνους και συνθήματα ενθαρρυντικά, εμψυχωτικά όμως και αλληλέγγυα. Μια ιστορική αναδρομή στον πολιτικό (κι όχι μόνο) χαρακτήρα των ύμνων των γηπέδων θα ήταν ίσως μια έρευνα για εκτενέστερη ανάλυση· αν μπορούσαμε όμως να επικεντρωθούμε στο σήμερα, τότε τα συμπεράσματα, πολύ χονδρικά, είναι ότι ναι μεν τα πολιτικά συνθήματα είναι υπαρκτά, μαζί με τα αλληλέγγυα, αντιφασιστικά και λοιπά πανό, από κοντά και ολόκληρες ομάδες με ιστορία ταγμένη στον αντιφασισμό, την αριστερά ή και την κομμουνιστική υπόθεση, όμως ο χουλιγκανισμός, οι βρισιές προς τον αντίπαλο και κάθε είδους 'no-politica' έκφραση επικρατεί στους ύμνους των ομάδων από 'κει και πέρα. Παρ'όλ'αυτά,...

Στις 9/9 έφυγε από τη ζωή ο ελβετοαμερικανός φωτογράφος Ρόμπερτ Φρανκ, ο φωτογράφος που το 1990 δώρισε το μεγαλύτερο μέρος των φωτογραφιών του στην Εθνική Πινακοθήκη της Ουάσινγκτον για να μην καταστεί βορά για τα κοράκια του καλλιτεχνικού εμπορίου όταν αυτός θα πέθαινε. Γεννημένος στην Ελβετία από μεσοαστική οικογένεια, βρέθηκε στις ΗΠΑ, όπου και ασχολήθηκε με τη φωτογραφία. Στα μέσα της δεκαετίας του 1950, ταξίδεψε με ένα φθηνό αυτοκίνητο σε 48 πολιτείες των ΗΠΑ για να καταγράψει με την κάμερά του αυτό που θα έβλεπε. Το παράγωγο αυτού του ταξιδιού, ή μάλλον ένα μικρό μέρος του με 83 φωτογραφίες, κυκλοφόρησε σε ένα λεύκωμα το 1958 με τίτλο “Οι Αμερικανοί” . Τα κείμενα της γαλλικής έκδοσης δεν τον ικανοποίησαν καθώς δεν αποτύπωσαν αυτό που οραματιζόταν κάνοντας το έργο, επομένως το 1959 η ίδια συλλογή κυκλοφόρησε και στις ΗΠΑ, χωρίς καθόλου κείμενο, παρά μόνο την εισαγωγή του φίλου του, Τζακ Κέρουακ, σημαντικού εκπροσώπου της Μπιτ γενιάς λογοτεχνών. Για το έργο: Ο Φρανκ είχε ...

Ο καπιταλισμός-ιμπεριαλισμός είναι ένα σύστημα ασύμβατο όχι απλώς με την ανθρώπινη ζωή, αλλά γενικότερα με τη ζωή πάνω στον πλανήτη. Η μανία του για κέρδος (που ισούται με την επιβίωσή του) φτάνει να καταστρέφει σε μαζική κλίμακα τη φύση και τους ανθρώπους που ζουν σε αυτή, αλλά και σε πόλεις/χωριά. Αυτή η πτυχή του συστήματος φαίνεται πως το τελευταίο διάστημα βρίσκεται συνεχώς στην επικαιρότητα, είτε από την καταστροφή του Αμαζονίου είτε και από την προπαγάνδα που το ίδιο προωθεί, για λόγους που θα εξετάσουμε, όπως για παράδειγμα με τη γνωστή σειρά Τσερνόμπιλ και τη συζήτηση που άνοιξε σχετικά με τον πυρηνικό κίνδυνο. Τα οικολογικά κινήματα είναι πιθανόν τα κινήματα που συγκινούν σε κάθε περίοδο ένα υπαρκτό μίνιμουμ ανθρώπων που νοιάζονται και ανησυχούν για το αν ο πλανήτης θα επιβιώσει από την οικολογική καταστροφή. Ωστόσο, είναι πολύ συχνό φαινόμενο να κηδεμονεύονται από ΜΚΟ αμφιβόλλων(;) χρηματοδοτήσεων και συμφερόντων, να θεωρούν υπαίτιους τους καθημερινούς ανθρώπους για τ...

Πολύ δημοφιλείς σε πολλά εκατομμύρια θεατών είναι οι ταινίες με υπερήρωες, το ενδιαφέρον για τις οποίες έχει επανέλθει την τελευταία δεκαετία· παρ'όλο που λίγο ως πολύ, και οι ταινίες και τα αντίστοιχα κόμιξ ήταν βασικό παρακλάδι της αμερικανικής μαζικής κουλτούρας εδώ και πολλές δεκαετίες. Έχει λοιπόν κάθε λόγο η κινηματογραφική βιομηχανία του Hollywood να περνάει μέσα από αυτές την πιο σκληρή της προπαγάνδα. Ενώ αντίστροφα για να το καταφέρει πρέπει να δημιουργεί blockbuster ταινίες (δηλαδή υψηλού προϋπολογισμού και θεαματικότητας) ώστε να φτάνουν εύκολα στο ευρύ κοινό και με τρόπο ...λεπτό τα έργα και τα μηνύματά τους. Ένα από τα συνηθέστερα μοτίβα που εμφανίζονται σε αυτές τις ταινίες, είναι τα λεγόμενα ηθικά απόλυτα. Πρόκειται για ένα μοτίβο με μακραίωνη ιστορία στη λογοτεχνία, συσχετιζόμενο με τη θρησκευτική αντίληψη περί καλού και κακού, κάτι που άρχισε σιγά-σιγά να εκλείπει από το 19ο αιώνα και έπειτα. Μιλάμε δηλαδή για την περίπτωση που υπάρχει ο πρωταγωνιστής και ο α...

Από τις 29 Ιουνίου ο κόσμος του σκίτσου είναι μερικές μολυβιές φτωχότερος, αφού ένας από τους δημοφιλέστερους παγκοσμίως σκιτσογράφους, ο Guillermo Mordillo ή σκέτο Mordillo μας άφησε σε ηλικία 86 ετών. Ο Mordillo γεννήθηκε στην Αργεντινή το 1932 και από μικρό του άρεσαν το ποδόσφαιρο και το σχέδιο. Η πορεία του βέβαια έκλινε προς το δεύτερο, όπως πολύ καλά γνωρίζουμε όλοι. Όμως το ποδόσφαιρο και γενικά τα αθλήματα ήταν συνηθισμένα θέματα στα σκίτσα του, τα οποία χαρακτηρίζονταν από ιδιαίτερο χιούμορ. Κύριες φιγούρες ήταν τα ζώα, ιδιαίτερα ο ελέφαντας και η καμηλοπάρδαλη, που συνεχώς εμφανίζονται περιπεπλεγμένοι σε έναν ειδυλλιακό και φαινομενικά αταίριαστο έρωτα. Κι αυτό το “αταίριαστο” ήταν ακριβώς που εμφανίζεται κατά κόρον στα σκίτσα του. Έρωτες αταίριαστοι, φιγούρες αταίριαστες στο δοσμένο πλαίσιο, κλπ. Όμως ήταν και ένα σχόλιο για τη ζωή· τα ζώα εμφανίζονται πρωταγωνιστές, θιγόμενα από την ανθρώπινη ανάπτυξη, εν τέλει όμως κυρίαρχα στον αγώνα τους για επιβίωση και α...

Ίσως η συζήτηση για μια ταινία 50 και πλέον χρόνων πριν να έμοιαζε να αφορά ανθρώπους 50 και πλέον χρόνων. Όμως οι ελληνικές κωμωδίες (και δη την... ασπρόμαυρη εποχή) ήταν ταινίες που έμειναν διαχρονικές, αφού εκτός από το εκπληκτικό τους χιούμορ συχνά αφορούσαν και σε θέματα και συνθήκες που αγγίζουν και το τότε και το τώρα. Παρ'όλ'αυτά ο mainstream κινηματογράφος των δεκαετιών εκείνων έδειχνε τις περισσότερες φορές την πραγματικότητα με έναν τρόπο που δεν ήταν και ο πιο ριζοσπαστικός. Χωρίς από την άλλη να σημαίνει πως δεν εκφράστηκαν και οι ανησυχίες ενός λαού σε αναβρασμό και εξαθλίωση, δύο παράγοντες που σε συνδυασμό μπορούν να ταρακουνήσουν θεμέλια. Όμως η σκληρή στάση του ελληνικού κράτους απέναντι στους αγώνες και συγκεκριμένα τους κομμουνιστές και αγωνιστές φανερώθηκε ως είθισται και σε πολιτιστικό επίπεδο. Η λογοκρισία δεν ήρθε για να μείνει μόνο στη Χούντα, αλλά εκτός από τη συνέχειά της μετά το '74, ήταν βασικό εργαλείο-φίλτρο στις τέχνες και στον κινηματο...