Καλλιτεχνιστής

Πολύ δημοφιλείς σε πολλά εκατομμύρια θεατών είναι οι ταινίες με υπερήρωες, το ενδιαφέρον για τις οποίες έχει επανέλθει την τελευταία δεκαετία· παρ'όλο που λίγο ως πολύ, και οι ταινίες και τα αντίστοιχα κόμιξ ήταν βασικό παρακλάδι της αμερικανικής μαζικής κουλτούρας εδώ και πολλές δεκαετίες. Έχει λοιπόν κάθε λόγο η κινηματογραφική βιομηχανία του Hollywood να περνάει μέσα από αυτές την πιο σκληρή της προπαγάνδα. Ενώ αντίστροφα για να το καταφέρει πρέπει να δημιουργεί blockbuster ταινίες (δηλαδή υψηλού προϋπολογισμού και θεαματικότητας) ώστε να φτάνουν εύκολα στο ευρύ κοινό και με τρόπο ...λεπτό τα έργα και τα μηνύματά τους. Ένα από τα συνηθέστερα μοτίβα που εμφανίζονται σε αυτές τις ταινίες, είναι τα λεγόμενα ηθικά απόλυτα. Πρόκειται για ένα μοτίβο με μακραίωνη ιστορία στη λογοτεχνία, συσχετιζόμενο με τη θρησκευτική αντίληψη περί καλού και κακού, κάτι που άρχισε σιγά-σιγά να εκλείπει από το 19ο αιώνα και έπειτα. Μιλάμε δηλαδή για την περίπτωση που υπάρχει ο πρωταγωνιστής και ο α...

Από τις 29 Ιουνίου ο κόσμος του σκίτσου είναι μερικές μολυβιές φτωχότερος, αφού ένας από τους δημοφιλέστερους παγκοσμίως σκιτσογράφους, ο Guillermo Mordillo ή σκέτο Mordillo μας άφησε σε ηλικία 86 ετών. Ο Mordillo γεννήθηκε στην Αργεντινή το 1932 και από μικρό του άρεσαν το ποδόσφαιρο και το σχέδιο. Η πορεία του βέβαια έκλινε προς το δεύτερο, όπως πολύ καλά γνωρίζουμε όλοι. Όμως το ποδόσφαιρο και γενικά τα αθλήματα ήταν συνηθισμένα θέματα στα σκίτσα του, τα οποία χαρακτηρίζονταν από ιδιαίτερο χιούμορ. Κύριες φιγούρες ήταν τα ζώα, ιδιαίτερα ο ελέφαντας και η καμηλοπάρδαλη, που συνεχώς εμφανίζονται περιπεπλεγμένοι σε έναν ειδυλλιακό και φαινομενικά αταίριαστο έρωτα. Κι αυτό το “αταίριαστο” ήταν ακριβώς που εμφανίζεται κατά κόρον στα σκίτσα του. Έρωτες αταίριαστοι, φιγούρες αταίριαστες στο δοσμένο πλαίσιο, κλπ. Όμως ήταν και ένα σχόλιο για τη ζωή· τα ζώα εμφανίζονται πρωταγωνιστές, θιγόμενα από την ανθρώπινη ανάπτυξη, εν τέλει όμως κυρίαρχα στον αγώνα τους για επιβίωση και α...

Ίσως η συζήτηση για μια ταινία 50 και πλέον χρόνων πριν να έμοιαζε να αφορά ανθρώπους 50 και πλέον χρόνων. Όμως οι ελληνικές κωμωδίες (και δη την... ασπρόμαυρη εποχή) ήταν ταινίες που έμειναν διαχρονικές, αφού εκτός από το εκπληκτικό τους χιούμορ συχνά αφορούσαν και σε θέματα και συνθήκες που αγγίζουν και το τότε και το τώρα. Παρ'όλ'αυτά ο mainstream κινηματογράφος των δεκαετιών εκείνων έδειχνε τις περισσότερες φορές την πραγματικότητα με έναν τρόπο που δεν ήταν και ο πιο ριζοσπαστικός. Χωρίς από την άλλη να σημαίνει πως δεν εκφράστηκαν και οι ανησυχίες ενός λαού σε αναβρασμό και εξαθλίωση, δύο παράγοντες που σε συνδυασμό μπορούν να ταρακουνήσουν θεμέλια. Όμως η σκληρή στάση του ελληνικού κράτους απέναντι στους αγώνες και συγκεκριμένα τους κομμουνιστές και αγωνιστές φανερώθηκε ως είθισται και σε πολιτιστικό επίπεδο. Η λογοκρισία δεν ήρθε για να μείνει μόνο στη Χούντα, αλλά εκτός από τη συνέχειά της μετά το '74, ήταν βασικό εργαλείο-φίλτρο στις τέχνες και στον κινηματο...

Ο προσδιορισμός της ταυτότητας βέβαια δεν απασχολούσε μόνο τους αφροαμερικανούς. Οι ασιάτες κάτοικοι της Αμερικής είχαν παρόμοιους προβληματισμούς. Ίσως με μεγαλύτερες αυταπάτες, νιώθοντας και ασιάτες και αμερικανοί, παρ'όλ'αυτά αξίζει να σημειωθεί πως αυτή η ομάδα προσφύγων στις ΗΠΑ δεν είχε την ενιαιότητα των μαύρων. Κινέζοι, Γιαπωνέζοι, Βιετναμέζοι, Φιλιππινέζοι και άλλοι δημιουργούσαν έναν καμβά λαών με καταγωγή τη Νοτιοανατολική Ασία και φόντο τη νέα γη τους, την Αμερική. Όπως είναι αναμενόμενο, η δυσκολία εύρεσης εργασίας, ο ρατσισμός, η φτώχεια και άλλα πολλά οδηγούσαν και αυτούς στο περιθώριο κοινωνικά και καλλιτεχνικά. Μάλιστα στο θέατρο των λευκών έπαιζαν τα κλασικά στερεότυπα της πόρνης, του αιμοδιψή Βιετναμέζου, του πάνσοφου γέρου και άλλα πολλά. Η προσπάθεια όμως αναζήτησης φωνής και ταυτότητας τους οδηγούσε στην αναζήτηση και διεξόδου από την ασφυκτική τους κατάσταση. Όπως και οι αφροαμερικανοί δημιούργησαν δικούς τους θιάσους για να πουν τις δικές τους ιστο...

Στις ΗΠΑ η εξέχουσα θέση που είχαν οι λευκοί ως αστική τάξη της χώρας καθόριζε όλες λίγο-πολύ τις πτυχές της καθημερινής δραστηριότητας, από την παραγωγή μέχρι τα κυρίαρχα αφηγήματα στην κουλτούρα -κι άρα και στο θέατρο. Μέσα σε αυτά τα πλαίσια αναπτυσσόταν και συνεχίζει να αναπτύσσεται ο ρατσισμός με τα στερεότυπα, η άποψη του καπιταλιστικού μονοδρόμου όπως και άλλες αντιδραστικές απόψεις που βολεύουν το μεγαλύτερο ιμπεριαλιστικό κράτος αυτή τη στιγμή στον κόσμο. Εντός αυτού του κράτους όμως υπάρχουν και πολλές μειονότητες, οι οποίες όπως συμβαίνει σε όλα τα εκμεταλλευτικά συστήματα είναι από τα βασικότερα θύματα των διακρίσεων και της ταξικής καταπίεσης. Τα περιθώρια ανάπτυξής τους τόσο οικονομικά όσο και καλλιτεχνικά, είναι ασφυκτικά. Παρ'όλη τη δυσχέρεια όμως, το μειονοτικό θέατρο στις ΗΠΑ έπαιξε σημαντικό ρόλο, που κατά καιρούς λαμβάνοντας επαναστατικά και αγωνιστικά χαρακτηριστικά, ήταν η τέχνη των μειονοτικών φωνών που ασφυκτιούσαν μέσα στην ταξική εκμετάλλευση τ...

Ίσως να μην έχουν υπάρξει στην ιστορία του εργατικού κινήματος γεγονότα που να έχουν επηρρεάσει τόσο τις τέχνες όσο η εργατική Πρωτομαγιά! Τα γεγονότα που ξεκίνησαν με τη θυσία των εργατών στο Σικάγο το 1886 για 8 ώρες δουλειά, 8 ώρες ύπνο, 8 ώρες αναψυχή, δεν ήταν παρά μόνο η αρχή μιας μακράς σειράς κατακτήσεων και αγώνων αλλά και σπουδαίων καλλιτεχνικών έργων που φτάνουν ως τις μέρες μας. Τι έχουν λοιπόν να μας πουν οι 9 τέχνες για τη μέρα αυτή; Ζωγραφική: κάθε χρόνο σε όλες τις χώρες του κόσμου δημιουργούνται εκατοντάδες αφίσες καλώντας τους λαούς σε κινητοποιήσεις. Από τα πιο γνωστά καλλιτεχνικά κομμάτια αποτελούν οι αφίσες της σοσιαλιστικής οικοδόμησης στις χώρες όπου οικοδομήθηκε ο σοσιαλισμός, αλλά και λοιποί πίνακες και εικόνες. Ενδεικτικά, είναι γνωστή σε όλους η γκραβούρα του Thur de Thulstrup στην εφημερίδα Harper's Weekly στις 15 Μαΐου 1886, με αφορμή τα γεγονότα εκείνης της Πρωτομαγιάς στο Σικάγο. Τέλος, σε εμάς πιο αναγνωρίσιμο σίγουρα είναι το χαρακτικό...

Γεννημένος πριν από 113 χρόνια, ο Δημήτρης Γκόγκος , περισσότερο αναγνωρίσιμος ως Μπαγιαντέρας , είναι γνωστός σε όλους για τα κανταδόρικα  ρεμπέτικά του. Μελωδίες πασίγνωστες  όπως το Χατζηκυριάκειο , το Σα μαγεμένο το μυαλό μου και άλλες, έχουν τραγουδηθεί από όλους και όλες από πόνο, χαρά, γλέντι, έρωτα. Πολλά  όμως για τη ζωή του, τις απόψεις του , την προσωπικότητα  και το έργο του δεν είναι γνωστά. Γόνος ευκατάστατης και πολυμελούς οικογένειας, ο Μπαγιαντέρας στα νιάτα του διετέλεσε  αθλητής, ενώ ο πατέρας του τον ήθελε  στο Λιμενικό Σώμα. Αυτό όμως που κέρδισε το γνωστό ρεμπέτη ήταν το μπουζούκι και ο υπόκοσμος. Κάπου εκεί ήταν που του κόλλησαν και το παρατσούκλι “Μπαγιαντέρας”. Ίσως στο εξωτερικό πρώτα μαθαίνουν την οπερέτα του Έμεριχ Κάλμαν με το όνομα “Μπαγιαντέρα” και μετά (και αν) να μάθουν τον εδώ Μπαγιαντέρα. Εμείς πρώτα μαθαίνουμε τον εδώ και κατόπιν αναζήτησης (και αν) την οπερέτα. Ο Μπαγιαντέρας λοιπόν, έπαιζε συνεχώς στο...