Καλλιτεχνιστής

Στις 30 Σεπτέμβρη έφυγε από τη ζωή ο Joaquín Salvador Lavado Tejón, ή αλλιώς, όπως τον γνωρίζουν όλοι, Quino. Πώς τον γνωρίζουμε τον Quino; Πολύ απλά, ήταν αυτός που δημιούργησε τη Μαφάλντα, τη μικρή κόρη μιας νοικοκυράς και ενός ασφαλιστή που με τις κοινωνικές της απορίες τάραζε με την παραμικρή ευκαιρία τους γονείς της αλλά και την καθεστηκυία τάξη της Λατινικής Αμερικής. Ίσως λοιπόν, θα ήταν χρησιμότερο αντί για ένα επικήδειο άρθρο σαν κι αυτά που ποικίλλουν τις τελευταίες εβδομάδες στο διαδίκτυο, να κάνουμε μια μνεία στη Μαφάλντα και τις κοινωνικοπολιτικές συνθήκες που τη γέννησαν και την έθρεψαν. Ο Quino, γιος Ανδαλουσιανών μεταναστών στην Αργεντινή, έζησε και δημιούργησε κατά συγκεκριμένες δεκαετίες, ιδιαίτερα πολυτάραχες για κάθε πτυχή ζωής συνολικά σχεδόν στη Λατινική Αμερική. Οι δεκαετίες '60-'80 στιγματίστηκαν από πολιτική αναταραχή, πραξικοπήματα, λαϊκές εξεγέρσεις και άλλα πολλά που ωθούσαν τους ιμπεριαλιστές των ΗΠΑ να πατούν το πόδι τους και τους λαούς να αντιστέκ...

Όταν ο Τζον Στάινμπεκ εξέδωσε το 1939 τα Σταφύλια της Οργής, οι μνήμες του Μεγάλου Κραχ δεν ήταν απλώς νωπές· δεν ήταν καν μνήμες, αλλά καθημερινότητα. Η καπιταλιστική οικονομία αγκομαχούσε ακόμα να ορθοποδήσει, αλλά τα φυσικά θύματα ήταν οι εργάτες, η φτωχή αγροτιά και τα άλλα στρώματα των εργαζομένων. Η ανεργία μάστιζε το λαό και έκανε τους φτωχούς, φτωχότερους. Πάνω σε αυτό τον καμβά η 20th Century Fox Picture αγόρασε τα δικαιώματα του πολυσέλιδου βιβλίου του Στάινμπεκ και μέσα από τη σκηνοθεσία του Τζον Φορντ γράφτηκε ένα από τα σπουδαιότερα έργα του αμερικανικού κινηματογράφου. Μέσα στο φόντο αυτό της ανεργίας, αλλά πιο συγκεκριμένα μέσα σε μια περίοδο που ακόμα δημιουργούνταν ο εποικισμός των ΗΠΑ από τα ανατολικά προς τα δυτικά, η οικογένεια των Τζόουντ ακολουθεί αυτό το ταξίδι, διωγμένοι από τη γη τους που έχει αγοραστεί από μια εταιρεία. Όπου πηγαίνουν όμως συναντούν δυσκολίες, την ανεργία και την αντιμετώπιση των εργατών σαν ζώα από κάθε λογής αφεντικά. Μέχρι που φτάνουν σε έν...

Από πάντα η προσφυγιά κι η μετανάστευση δημιουργούνταν από συγκεκριμένους υπεύθυνους: τους δημιουργούς των πολέμων και της φτώχιας, είτε πρόκειται για ντόπιους είτε για ξένους δυνάστες. Στην περίοδο του καπιταλισμού και ιδιαίτερα στο ιμπεριαλιστικό του στάδιο, αυτοί οι συγκεκριμένοι είναι οι ιμπεριαλιστές που καταπιέζουν τις εξαρτημένες σε αυτούς χώρες ή και δημιουργούν πολέμους για τα δικά τους συμφέροντα. Σε αυτό τον καμβά βόμβας, αίματος και δυστυχίας, αυτοί που την πληρώνουν είναι οι πρόσφυγες και οι μετανάστες. Από τα χειρότερα όμως είναι το γεγονός πως πολύ συχνά στη χώρα που καταλήγουν, ο εθνικισμός, ο φασισμός και όλοι οι υπόλοιποι “υπάλληλοι” του ντόπιου καπιταλισμού, τους αντιμετωπίζουν σαν ξένους, βρωμιάρηδες και μιαρούς. Ενώ στην πραγματικότητα όσα τους ενώνουν είναι πάντα σπουδαιότερα από τις εθνοτικές και πολιτισμικές τους διαφορές, που σίγουρα δε χρειάζεται να είναι και σημείο έριδας, αλλά σημείο συνάντησης. Μια τέτοια περίπτωση ήταν και η περίπτωση των Μικρασιατών προσφ...

Συχνά όταν μιλάμε για τον αμερικανικό λαό, πολλοί σκέφτονται ανθρώπους αμόρφωτους κοινωνικά, αδαείς, αδιάφορους για όσα συμβαίνουν στον υπόλοιπο κόσμο. Πέραν του ότι αυτά σε μεγάλο βαθμό δεν πατούν στην πραγματικότητα ούτε καν σήμερα -παρά μόνο στην πραγματικότητα του Χόλυγουντ- ιδιαίτερα η δεκαετία του '70 στις ΗΠΑ ήταν ίσως από τις πιο φλέγουσες περιόδους της σύντομης ιστορίας αυτού του κράτους. Πρόκειται όμως για μια δεκαετία περιστρεφόμενη γύρω από τα κοινωνικά κινήματα της εργατικής τάξης και του λαού των ΗΠΑ. Κινήματα των γυναικών και ΛΟΑΤ, κινήματα των εθνοτήτων, αντικατασταλτικά κινήματα, μα και βέβαια στροφή στην εργατική τάξη των περισσότερων από αυτά κινημάτων. Όπως κάθε κίνημα, έτσι και αυτά χρειάστηκαν την προπαγάνδα τους. Ο έντυπος λόγος ήταν βασικότατο κομμάτι της διάδοσης απόψεων, σε μια εποχή χωρίς social media, χωρίς καν υπολογιστές για εκτυπώσεις και διαδικτυακές διαδόσεις. Και ο πλούτος των εντύπων εκείνης της περιόδου είναι μεγάλης αξίας, ιστορικά, κινηματικά κ...

Οι πανδημίες στη λογοτεχνία - μέρος ι' Στο ογκώδες  μυθιστόρημα  είναι έκδηλη η  αγωνία για το τέλος του κόσμου, με έναυσμα μια επιδημία που σκοτώνει εκατομμύρια ζωές. Οι λίγοι που επιζούν, χωρίζονται σε δύο «στρατόπεδα», που καθορίζονται από τις μορφές που βλέπουν στα όνειρα τους. Αναλυτικότερα :  Η πλοκή είναι άκρως «αισιόδοξη»: μία σούπερ-γρίπη εξαπλώνεται αστραπιαία σε όλο τον πλανήτη Γη, σκοτώνοντας το 99,4% του ανθρώπινου πληθυσμού, ενώ από τα ζώα όλα σχεδόν φτάνουν στο σημείο την ολοκληρωτικής εξαφάνισης, πέρα από τις γάτες!  Αλλά μία χούφτα άνθρωποι στην Αμερικανική Ήπειρο επιζούν, καθώς έχουν ανοσία,  και αφού περνούν από το τρομακτικό στάδιο όπου όλα γύρω τους καταρρέουν και πρέπει να θάψουν τις οικογένειές τους, τους φίλους ή ακόμη και τους εχθρούς τους, μετά πρέπει να βρουν και έναν τρόπο να παραμείνουν ζωντανοί κόντρα στα φαντάσματα των σύγχρονων πόλεων. Το θετικό είναι ότι η αποκάλυψη δεν είναι πυρηνική, ώστε να έχουν γίνει όλα μία έρημος˙ η α...

Οι πανδημίες στη λογοτεχνία - μέρος θ' Η τραγική φιγούρα του Γκούσταφ Άσενμπαχ πρωταγωνιστεί σε αυτό το αριστούργημα του Τόμας Μαν. Στα σοκάκια της πόλης της Βενετίας, που είναι η κόλαση και ο παράδεισός του, κυκλοφορεί άρρωστα μασκαρεμένο το τέλος του πετυχημένου συγγραφέα και δημιουργού. Επιδιώκει τον πόθο, τον έρωτα για  ένα πανέμορφο νεαρό αγόρι, τον κυνηγά, τον λαχταρά και με κίνδυνο της ζωής ενώ θολωμένος παραμένει στην πόλη ακόμα και όταν ελλοχεύει η απειλή του θανάτου. Είναι δυνατόν ο έρωτας να αναχαιτίσει και να ανακόψει τον επερχόμενο θάνατο που ξεπροβάλλει μυστήρια και ύπουλα κινούμενος, θα μπορέσει να αντισταθεί και να επιστρέψει στην πατρίδα του πριν σημάνει το προδιαγεγραμμένο τέλος ή μήπως αυτό το ποθητό ον που τον παρασέρνει δίχως άλλο είναι η αρχή του τέλους; Ένα φιλοσοφημένο κείμενο του Τόμας Μαν για την διαδρομή και την πάλη του ίδιου του δημιουργού με το είναι του και τις αδυναμίες του, τα πάθη του, την ίδια του την άστατη ύπαρξη. Ο ήρωας του Μανν βιώνει μία βου...

Κλείνουν φέτος 72 χρόνια από τη Νάκμπα, την Έξοδο των Παλαιστινίων από τη γη τους, λόγω της πραγματοποίησης των βρετανικών και σιωνιστικών σχεδίων για το διωγμό αυτό. Η ιστορία ειρωνεύεται με την έξοδο αυτή που θυμίζει τη Βιβλική Έξοδο των Εβραίων. Από τότε βάσανα μαστίζουν τον παλαιστινιακό λαό, όμως αυτά απαντήθηκαν πολλές φορές από αγώνες. Και οι αγώνες γεννούν τέχνη. Κι η τέχνη κι άλλους αγώνες. Ας σταθούμε σε αυτό το άρθρο σύντομα στη Νάκμπα και την Παλαιστινιακή Αντίσταση μέσα από τα μάτια των 9 τεχνών. Ζωγραφική: Εν ζωή ζωγράφος, ο Άμπεντ Άμπντι έχει ζωγραφίσει ατέλειωτους πίνακες, ενώ έχει πειραματιστεί πάνω σε αυτή την τέχνη, σχεδιάζοντας για παράδειγμα έναν ιδιαίτερο ζωντανό “πίνακα” (το Majnoune) εντός ενός συρταριού με διάφορα αντικείμενα που συναντούσε στα παλαιστινιακά συρτάρια όσων ήθελαν να θυμούνται τη γη τους. Ένα από τα σημαντικότερα έργα του είναι το “Δραπετεύοντας απ' τη σφαγή” του 1976. Τα έργα του περιστρέφονται συνεχώς γύρω από τα βάσανα των Παλαιστινίων. Λ...